Ngành cơ khí Hà Nội trong giai đoạn phát triển hội nhập
Ngành cơ khí Hà Nội đã có bề dầy lịch sử phát triển gần 60 năm. Ngay từ lúc ra đời, cơ khí đã được Đảng và Nhà nước xác định là ngành công nghiệp có vị trí then chốt và phải được tập trung ưu tiên phát triển.
Ngay khi hòa bình lập lại năm 1954, với giúp đỡ của các nước XHCN, Hà Nội đã tập trung ưu tiên cao cho ngành cơ khí. Các nhà máy cơ khí lớn - những đứa con đầu lòng của ngành cơ khí Việt Nam đã ra đời tại Hà Nội. Những năm 60-70 thế kỷ trước, các sản phẩm cơ khí của thời kỳ đầu xây dựng CNXH như: Máy tiện, máy đột dập, các loại máy động lực diezen, bếp dầu, xe đạp các loại,… từng là niềm tự hào, không những của Hà Nội, mà còn là của toàn ngành công nghiệp Việt Nam.
Dù nhiều lúc thăng trầm, nhưng ở thời kỳ phát triển nào, cơ khí vẫn luôn được coi là ngành công nghiệp chủ lực số một của Hà Nội. Tới nay, cơ khí Hà Nội đã thị trường đa dạng và rộng lớn. Từ phục vụ cho thị trường máy móc, linh phụ kiện của các ngành công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng, giao thông…cho đến phục vụ cho thị trường về hàng tiêu dùng gia dụng, đồ dùng văn phòng, văn hóa, giáo dục, thể dục thể thao, vui chơi, giải trí…
Đến năm 2013, cơ khí Hà Nội đã đạt giá trị trên 54 nghìn tỷ đồng theo giá1994, chiếm tỷ trọng tới 40% giá trị toàn ngành công nghiệp, thu hút trên 180 nghìn lao động, với trên 12 nghìn cơ sở sản xuất. Đây là ngành công nghiệp thu hút đông đảo loại hình DN, bao gồm cả DN Nhà nước, DN dân doanh, DN có vốn FDI, hộ tiểu chủ và cá thể, với đủ loại quy mô lớn, vừa và nhỏ. Từ 5 năm trở lại đây, nhất là khi hội nhập với sự tham gia mạnh mẽ của khối FDI, cơ khí Hà Nội đã có tăng trưởng rất nhanh về giá trị xuất khẩu với các sản phẩm: Biến thế, dây và cáp điện, máy x quang, siêu âm, ống thép, khung nhà thép tiền chế, khuôn mẫu, bao bì kim loại, các chi tiết linh kiện cơ khí cho sản phẩm điện tử, ô tô, xe máy, máy văn phòng,…
Cơ khí Hà Nội đã ứng dụng nhanh các công nghệ mới như: Công nghệ gia công CNC, thiết kế và chế tạo có sự trợ giúp của máy tính CAD/CAM, tự động hóa các chức năng với bộ điều khiển chương trình logic PLC. Các công nghệ mới về hàn, đột dập tấm lớn và các chi tiết nhỏ chính xác cao, sử dụng các phần mềm thiết kế và điều khiển chuyên dụng, chế tạo khuôn mẫu, đúc áp lực, sử dụng các công cụ tiên tiến như công nghệ plasma, laze, robots,… Tại Hà Nội đã có những khu cụm công nghiệp gồm các DN trong và ngoài nước chuyên sâu cho linh kiện cơ khí chính xác cho ngành điện tử, ô tô, xe máy,….
Hà Nội đã hình thành các nhóm DN chuyên doanh về sản phẩm, tạo ra sức cạnh tranh cao như: Thép kết cấu, sản phẩm thép Inox, thép trang trí nội ngoại thất, các loại cửa thép, tấm lợp, các loại bồn chứa, tủ, két, thiết bị áp lực, dụng cụ cắt gọt; Các loại phụ tùng, các loại chi tiết của thiết bị đồng bộ cho ngành dầu khí, xi măng, thủy điện, nhiệt điện, phát dẫn điện, khai thác mỏ, phát thanh, truyền hình,..
Nhiều sản phẩm cơ khí có giá trị lớn, công nghệ cao của Hà Nội như: Ô tô, xe máy, xe đạp, máy biến thế, động cơ, máy biến thế, dây chuyền thiết bị thực phẩm, nồi hơi, đồ gia dụng, khuôn mẫu, dây và cáp điện, khóa, quạt, phụ tùng linh kiện xe máy,… đã được công nhận là sản phẩm công nghiệp chủ lực của Hà Nội. Dù kinh tế khó khăn, nhưng Hà Nội vẫn luôn dành sự quan tâm tập trung cho cơ khí. Đã có một số DN cơ khí chủ lực của Hà Nội nhận được gói hỗ trợ của thành phố về lãi suất suất sau đầu tư, lãi suất vay vốn lưu động,..
Quá trình CNH và HĐH đất nước đang diễn ra mạnh mẽ. Nhu cầu về số lượng, chủng loại sản phẩm cơ khí là rất cao. Đây là lợi thế to lớn, nhưng đáp ứng của ngành cơ khí trong nước còn rất thấp so với kỳ vọng, mới chiếm thị phần quá nhỏ. Nhiều mục tiêu chính của chiến lược phát triển đặt ra cho ngành cơ khí đã không thực hiện được. Quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu nhiều so với thế giới, tổ chức sản xuất còn khép kín, đầu tư chồng chéo, chuyên môn hóa và hiệp tác liên kết thấp đang là các khó khăn, trở ngại chính cho ngành cơ khí hiện nay. Để tăng sức cạnh tranh, còn rất nhiều nút thắt cần nhanh chóng tháo gỡ, khơi thông, nhất là về thị trường, về công nghệ và thiết bị, về vật liệu, về bố trí vốn đầu tư, về quản lý, về nguồn nhân lực,…
Thực trạng trên đòi hỏi phải có các giải pháp phát triển mạnh mẽ hơn cho ngành cơ khí như sau:
Thứ nhất: Cần nhanh chóng tái cấu trúc, sắp xếp lại ngành cơ khí trên địa bàn toàn quốc. Chú trọng các giải pháp quy hoạch ngành cơ khí theo hướng hiện đại hóa, chuyên môn hóa sâu hơn và hợp tác hóa mạnh hơn. Rà soát và lựa chọn lại các nhóm sản phẩm cơ khí chế tạo, sản phẩm cơ khí trọng điểm có khả năng cạnh tranh. Từ đó, bố trí đầy đủ các nguồn lực hỗ trợ cho nhóm các sản phẩm này.
Thứ hai: Rà soát lại các cơ chế quản lý hiện hành, thực hiện phân cấp lại quản lý ngành cơ khí theo hướng tập trung được các nguồn lực cần thiết của Trung ương cho các sản phẩm cơ khí trọng điểm quốc gia, đồng thời phát huy được tính chủ động sáng tạo của địa phương trong khuyến khích hỗ trợ các DN cơ khí trên địa bàn.
Thứ ba: Tiếp tục nghiên cứu và ban hành các chính sách hỗ trợ kịp thời và đủ mạnh để bảo hộ cho các sản phẩm cơ khí trong nước trước sản phẩm ngoại, nhất là đối với các sản phẩm cơ khí trọng điểm. Khuyến khích các nhà đầu tư sử dụng thiết bị cơ khí trong nước sản xuất được thay cho nhập khẩu. Khuyến khích hợp tác liên kết giữa các DN cơ khí trong nước tham gia các gói thầu đầu tư lớn quốc gia.
Thứ tư: Bố trí đủ các nguồn vốn cần thiết để hỗ trợ cho ngành cơ khí vì đây đang là trở ngại, khó khăn lớn nhất của các DN cơ khí hiện nay. Cần đặc biệt uu tiên các chính sách vay vốn lãi suất ưu đãi, vay trung và dài hạn cho các sản phẩm cơ khí trọng điểm, các sản phẩm cơ khí công nghệ cao. Ưu tiên bố trí hạ tầng mặt bằng phù hợp cho các DN ngành cơ khí trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ.
Thứ năm: Phải có các chính sách mạnh hơn để hỗ trợ các DN cơ khí trong nghiên cứu phát triển R&D để thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng công nghệ mới trong các DN. Hỗ trợ mạnh mẽ hơn phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, các kỹ sư, chuyên gia đầu ngành cho ngành cơ khí. Hỗ trợ các DN cơ khí tiếp cận mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu.
Thứ sáu: Cần có chính sách hỗ trợ mạnh hơn cho ngành sản xuất vật liệu, nhất là các loại thép chế tạo cho ngành cơ khí; Các chính sách cho ứng dụng các công nghệ chế tạo chính xác chất lượng cao, sản xuất chi tiết linh kiện cơ khí cho các sản phẩm có giá trị cao như: Máy văn phòng, thiết bị máy móc, ô tô, máy xây dựng,… để các DN cơ khí trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản phẩm cơ khí toàn cầu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét